Showing posts with label Agama. Show all posts
Showing posts with label Agama. Show all posts

10/6/13

Pengayaman Tajen

COME UMANIS,…..
Ngajanang sareng ngelodang,… leban ayam saking kauh
Raje : Sekuning papak Bangkarna
Jaye : ijo kedas, wangkas, Biying Kuning pellet,Mate selem bangkarna
Kaon : brumbun kedas mate putih,klawu mate putih,biying kuning mate putih
COME PAHING
Ngalerang sareng ngelodang leb ayam kelod sareng kauh
Raje : Ijo biru bangkarne
Jaye : Biying,Wangkas,sekuning bangkarna
Kaon : Buik polos kuping putih,klawu,brumbun,Serawah kedas polos
COME PON
Ngajanang sareng Ngelodang leb ayam saking kauh
Raje : Ijo kedas mate putih,Ijo biru mate putih
Jaye : Biying,Wangkas ,Brumbun,Buik,Klawu biru,Klawu kedas mate putih
Kaon : Serawah kuning bangkarne mate bang
COME WAGE
Ngajanang sareng kangin leb ayam saking kelod
Raje : Ijo biru mate selem bangkarna
Jaye : Klawu,Serawah kedas mate bang
Kaon : Biying papak mate putih,Wangkas,Brumbun,Buik papak mate putih
COME KLIWON
Ngelodang Sareng kangin leb yam saking kaje
Raje : Sepapak Jambul bangkarna
Jaye : Klawu,ijo,Brumbun
Kaon : Serawah Polos,Sekuning mate putih,Buik,Wangkas,Biying kuping putih
ANGGARA UMANIS
Ngajanang Sareng kelod leb ayam saking Kaje
Raje : Sekedas
Jaye : Buik,Klawu,Brumbun Kedas,Brumbun biru polos mate putih
Kaon : Serawah Biru mate bang,Wangkas,Biying biru mate bang,Biying biru maye selem
ANGGARA PAHING
Nganginang sareng kelod leb ayam saking kelod kauh
Raje : Serawah biru mate selem kuping putih
Jaye : Ijo, brumbun,biying mate selem,sekuning
Kaon : Sekedas,Wangkas,Buik,klawu,Brumbun apit mate putih
ANGGARA PON
Nganginang sareng kauh leb ayam saking kauh
Raje : Wangkas biru bangkarne,buik kedas mate putih
Jaye : Brumbun Kedas,serawah mate kuning,ijo kedas
Kaon : Biying biru mate selem, Biying kuning mate selem, serawah Kuning dimpil mate selem
ANGGARA WAGE
Ngajanang sareng kelod,leb ayam saking kaje
Raje : Wangkas biru bangkarne mate selem
Jaye : Brumbun,klawu kuning bangkarne mate selem
Kaon : Sekedas mate putih,Sekuning mate putih,Serawah,Buik,Ijo poleng mate putih
ANGGARA KLIWON
Nganginang sareng Kelod , leb ayam saking Kaje
Raje : Serawah Kuning kuping putih,Serawah biru kuping putih
Kaon ; Brumbun , Wangkas , Brumbun Kedas
Pakeling titiang ring ida dane sane mederbe Ayam sampun naanin menang ,.Sampunang aduange Rahine “ umanis “ ,..semalihe yening nganggen Buku puniki cingakin kalender sane wenten ring jero soang” ,yening wenten rahine Pasah ketemu Tungleh / pasah tungleh puniki pengayam ayamane paling becik balikang / badingang
BUDA UMANIS
Ngajanang sareng Kelod,.leb ayam saking kangin
Raje : Serawah biru mate bang
Jaye : Ijo , Buik polos mate bang , Wangkas
Kaon : Klawu kuning mate putih , Papak , Serawah , Biying, Brumbun kuning mate kuning ,                     Ijo Mate Kuning
BUDA PAHING
Ngajanang Sareng Kauh,..leb ayam saking Kangin
Raje : Biying kuning , Brumbun biru Papak mate bang
Jaye : Klawu , Ijo , Buik Kedas dimpil mate bang
Kaon : Wangkas Kuning sangkur mate selem  kuping putih , biying , Serawah sangkur kuning mate putih
BUDA PON
Ngajanang sareng kauh,. Leb ayam saking Kelod
Raje : Biying Kuning polos mate putih bangkarne
Jaye : wangkas , Brumbun , Sekuning polos mate putih
Kaon : Klawu biru , klawu kedas , serawah Papak Mate selem , Ijo biru , Ijo kedas , Buik, serawah Biru
BUDA WAGE,
Ngelodang sareng Kauh,..leb ayam saking kelod sareng kangin
Raje : Ijo biru polos , Brumbun biru mate kuning
Jaye : Wangkas kedas mate kuning
Kaon : Klawu kuning , Buik kuning papak jambul , Brumbun kuning
BUDA KLIWON
Nganginang sareng kauh,..leb ayam saking Kelod
Raje : buik Kuning
Jaye : Serawah kedas , Serawah Jambul ,
Kaon : Brumbun , Klawu , Ijo kedas jambul bangkarne
WRESPATI UMANIS,.
Nganginang sareng ngelodang,..leb ayam saking Kauh sareng kelod
Raje : Sekedas bangkarne,..
Kaon : Biying Kuning kuping putih
WRESPATI PAHING,.
Nganginang sareng Kauh,..leb ayam saking kelod
Raje ; Brumbun apit kuping putih , Sekedas pellet lekong kuping putih , Serawah kuning
Jaye : Serawah kuning bangkarne , Wangkas , Biying kuning bangkarne
WRESPATI PON,..
Nganginang sareng Kauh,..leb ayam saking Kelod
Raje : Biying Kuning mate kuning
Jaye : Wangkas , Serawah kedas , Ijo kuning mate kuning , Papak Ireng
Kaon : Brumbun , ijo Biru mate selem , Buik , Biying biru , Papak kedas mate bang
WRESPATI  WAGE,..
Kaje sareng kangin,..leb ayam saking Kelod
Raje : Serawah kedas jambul , Serawah kuning jambul
Jaye : Klawu , Buik kedas jambul
Kaon : Ijo , biying biru , Wangkas , brumbun biru
WRESPATI KLIWON,..
Ngelodang sareng Nganginang,..leb ayam saking Kauh sareng Kelod
Raje : Ijo biru
Jaye : Serawah , Buik , Biying biru
Kaon : Serawah kedas , Kalwu , Brumbun kedas , Wangkas kedas
SUKRA UMANIS,…
Kaje sareng kauh ,..leb ayam saking kaje sareng kauh
Raje ; Buik kuning papak Godeg
Jaye ; Sekedas , Ijo bangkarne
Kaon ; Klawu biru
SUKRA PAHING,..
Ngajanang sareng Kauh,..leb ayam saking Kaje
Raje ; Sekedas papak mate bang
Jaye ; Buik , Serawah , Biying Kuning , Biying kedas mate bang
Kaon ; Brumbun biru mate putih , Wangkas kedas , klawu polos , Ijo biru polos mate putih
SUKRA PON,..
Ngelodang sareng kauh,..leb ayam saking kangin lan Kaje
Raje ; buik kuning papak mate putih
Jaye ; Brumbun , klawu kuning mate kuning , Wangkas papak
Kaon ; Brumbun Apit , Ijo Cemeng polos mate selem
SUKRA WAGE,..
Ngelodang sareng Kauh,…leb ayam saking Kangin sareng Kaje
Raje ; Ijo biru , Serawah bang karne mate selem
Jaye ; Buik , Klawu kedas
Kaon ; Wangkas , biying kuping putih , Biying brumbun , Serawah kuping putih
SUKRA KLIWON ,..
Nganginang sareng Kauh,..leb ayam saking Kangin sareng Kaje
Raje ; Ijo biru jambul mate selem kuping putih
Kaon ; sekedas mate bang ,.Serawah , Wangkas , brumbun kedas dimpil pellet mate kuning
CANISCARE UMANIS,..
Ngelodang sareng kauh,…leb ayam saking Kaje
Raje ; Serawah susuk pellet
Kaon ; sekedas , Biying biru Wangkas
CANISCARE PAHING,.
Kaje Sareng Kelod,…leb ayam saking kelod kauh
Raje ; Biying Cemeng Sangkur
Jaye ; Brumbun , Ijo , Buik sangkur
Kaon ; Sekedas , Serawah , Wangkas , Klawu
CANISCARE PON,..
Ngelodang sareng Kangin,…leb ayam saking Kaje
Raje ; Serawah biru bangkarne mate selem
Jaye : Sekedas , Wangkas , Biying biru mate putih
Kaon ; Buik sangkur mate bang kuping putih, Ijo , Brumbun , Papak Gagade mate bang
CANISCARE WAGE,…
Ngajanang sareng Kangin,..leb ayam saking Kelod Kauh
Raje ; Ijo biru lekong sandeh bangkarne mate selem
Jaye ; Buik , Klawu , sekedas lekong
Kaon ; Wangkas kuning kuping putih, Biying , Brumbun, Serawah papak kuning kuping putih
CANISCARE KLIWON,..
Ngelodang sareng Kangin,…leb ayam saking Kaje
Raje ; Ijo biru bangkarne
Jaye ; Serawah , ijo , Sekedas bang karne
Kaon ; Klawu kuning , Biying wangkas , Brumbun
REDITE UMANIS,..
Ngajanang sareng kangin ,…leb ayam saking Kangin
Raje ; Brumbun Kuning kuping putih
Jaye ; Serawah kedas jambul bangkarne
Kaon ; Buik , Klawu , Ijo kedas jambul bang karne
REDITE PAHING,..
Nganginang sareng Kauh,…leb ayam saking Kelod
Raje ; serawah kuning mate putih, Buik Kedas
Jaye ; Ijo , Biying mate Kuning
Kaon ; sekedas , Wangkas biru mate selem bang karne
REDITE  PON,…
Nganginang sareng kauh ,..leb ayam saking kelod
Raje ; Seluiring Brumbun
Jaye ; Ijo , Serawah , Sebiru kuping putih
Kaon ; Sekedas , Biying , Wangkas , Klawu kuning, Papak bangkarne
REDITE  WAGE,..
Nganginang sareng kauh,..leb ayam saking Kelod
Raje ; Sekedas
Kaon : Buik , Serawah , Klawu , Biying polos mate putih , klawu kedas mate putih
REDITE  KLIWON,…
Ngauhang sareng kaje,..leb ayam saking Kelod
Raje ; Klawu selem , Biying selem ,.Ijo bangkarne
Jaye ; Biying suku dare , ijo poleng , Klawu bangkarne
Kaon ; Sekedas , Brumbun kedas , Biying kedas , Klawu kedas , Ijo kedas
Inggih wantah Asapuniki atur atur tityang ring  Pengayam - ayaman  dumogi manut ring pikayun ida dane,..asiki piteket tityang mejudi ten je ngranayang Sugih,…niki wantah hiburan Anggen  ngelimurang manah ……
“ Elingang yen ten mgae ten ngelah pis ten kenten,…nike logika,…”

4/19/13

SIRA AGRA MANIKAN

TATTWA SIRA AGRA MANIKAN
Mangkin kacaritayang Sira Agra Manikan putran Ida Dang Hyang Bang Manik Angkeran sane pinih alit, ring Besakih dane dados prajuru nabdabin Lawangan Agung Pura Besakih. Dane malungguh ring pesraman ngabih Ida Bang Tulus Dewa, ri sampun Sira Agra Manikan duhur, dane suwe nenten ngambil rabi, nuju rahina sane kacawisang Sira Agra Manikan lunga ke Lawangan Agung jagi mabersih bersih, irika dane kacunduk sareng putran dane Pasek Prateka sane mewasta Ni Luh Watusesa, suwening asuwe dane matemu wirasa tur saling kalulut asih raris kawentenang pawiwahan. ring sampune asuwe raris Ni Luh Watusesa mobot turmaning ngamedalang putra sane keparabin Sira Manikan.
Ngawit dane maduwe putra punika raris dane jumenek ring Lawangan Agung, nenten kacaritayang pekaryan dane, ring sampune raris Sira Manikan duhur tan dumade ngambil rabi sakeng putran I Pasek Kayu Selem sane mewasta Ni Luh Sari. Upakara pawidhi widanan kemargiang ring Lawangan Agung, nanging ri sampune asuwe raris Sira Manikan malinggih ring Batusesa miwah dane kapaica senjata BATU sane dahat mawisesa sareng keris PASUPATI sakeng Ajin Idane. Ring Batusesa raris dane ngawentenang putra tatiga, sane pinih luhur meparab Sira Manik Gumi, arine mapesengan Sira Ayu Manik Mas, lan putrane sane pinih alit mapesengan Sira Manik Arum.
Ring sampune Sira Manikan duhur, ajin dane tangkil ke Sweca Pura pacang ngewahin Ida I Gusti Anglurah Sidemen, Sira Manik Arum lunga ke Karang Amla. Ring Sweca Pura sedek kawentenan byuta sareng pasemetonan ngawinang Sira Manikan seda katuwek sakeng ungkur. Selanturnyane Sira Manik Gumi merabian sareng putran I Pande Besi sane mewasta Ni Luh Pande, Ida maduwe putra kakalih mapesengan I Ngurah Manikan sareng I Manik Gde Arum. I Ngurah Manikan malinggih ring Sweca Pura, I Manik Gde Arum lunga tur jenek ring Gianyar.
I Ngurah Manikan merabian sareng Ni Luh Biasama, dane katitahang dados prakangge Ida Dalem, dane maduwe putra petang diri, pinih duhur mawasta I Wayan Ngurah, kaping kalih I Made Dabdab, arin dane mawasta I Nyoman Brata, lan sane pinih alit mawasta I Ketut Kemoning.
Ring Gianyar I  Manik Gde Arum dados bala wadwa raja Gianyar, merabian sareng putran I Bendesa sane mewasta Ni Luh Kunti Sari, maduwe oka kalih diri, I Gede Ngurah Gni sareng arine I Gede Gianyar.
Ring Karang Amla, Sira Manik Arum merabian sareng okan dane I Gede Karangasem sane mewasta Ayu Putri, taler katitahang dados pengabih raja Karangasem. Dane maduwe putra adiri maparab Sira Manik Arum, riantuk wenten byuta ring Puri Sira Manik Arum lunga amurang-murang lampah. Sira Manik Arum marabian sareng Ni Luh Karang raris madruwe oka petang diri,  I Ngurah Wisesa, I Ngurah Karang, Ayu Mas, lan I Ngurah manikan.
Manut pikarsan Ida Dalem ring Sweca Pura I Wayan Ngurah keadegang prekangge, I Made Dabdab lunga mewali ke Besakih, tur kawengian ring Gembalan lan kacunduk sareng I Pande, irika raris madunungan, ritatkala punika kalulut asih sareng okan dane Ki Pande sane dahat listu ayu mawasta Ni Pande Dewi, nenten asuwe dane sang kalih merabian, gumentos I Made Dabdab jenek irika nenten durus ke Besakih. I Nyoman Brata katitahang NYAMBANG tur dados bala wadwa ring Budaga, irika dane kacunduk sareng Ni Ayu Bajing, kelanturang merabian turmaning jenek irika. I Ketut Kemoning katitahang dados bala wadwa nyambang ring wewidangan Kemoning, irika merabian sareng Ni Luh Canting tur raris jenek irika. selantur nyane nenten kacaritayang malih.
Ring Sweca pura I Wayan Ngurah merabian sareng Ayu Manik Mas, tur maduwe oka tigang diri, I Putu Gunadi, Ni Luh Manik Parasara, lan Ni Luh Suryani sane pinih alit. I Putu Gunadi merabian sareng  Ayu Mas, maduwe oka kekalih I Parasara sareng I Made Wardana camput. I Parasara merabian sareng Ayu Mangis Kuning maduwe oka nunggal mawasta I Putu Gelgel, ring sampune duhur keadegang dados pengabih I Gusti Anglurah Sidemen Sumertha, manut pengarsan Ida Dalem. I Putu Gelgel raris merabian sareng Ni Luh Sri Wardani, maduwe oka limang diri, sane pinih luhur I Putu Parasara, raris I Made Wijaya, Ni Luh Wardani, I Gede Manikan, lan I Catri Arsana sane pinih alit.
Malarapan antuk kawentenan Puri Gelgel sayan uwug sawetara warsa masehi 1685 I Putu Paresare sareng sameton nyane kesah saking Sweca Pura, Gelgel.  I Putu Paresare lunge nganginang rauh ring delod Bukit Indrawati sane mangkin kawastanin Ulakan, turmaning jenek irika. nenten kacaritayang yan akudang warsa irika ngantos kacunduk sareng Ni Luh Nurida sane dados rabine kawekasan  kasuensuen madue oka tigang diri sane pinih duhur mawasta I Wayan Bujangga arine I Made Suda miwah I Nyoman Brati sane pinih alit kasuen-suen wenten patitah Ida Dalem ring gelgel mangdane I Wayan Bujangga sareng I Made Suda kautus makta sewalapatra nuju keraton Bangli. Rauh ring Bangli kapanggih I Gusti Anom Wanasari tur malarapan antuk swecan idane makakalih kadadosang bala wadwa tur jenek ring Bangli. I Nyoman Brati lunga ka sasak. Inggih menengang dumun.
Kacarita mangkin arin I Gustin Anglurah Mangku Sidemen sane mapesengan I Gusti Made Teges sane magenah ring Karangasem, suwen kasuwen ewuh katinggalin sametone I Gusti Anom Wanasari sane magenah ring Bangli. Raris I Gusti Made Teges kairing sareng wadwa Puri Karangasem makta senjata Sangkut sane mapesengan Ki Barujaya lan Pawedaan ngarereh ke Bangli mangda I Gusti Anom Wanasari mantuk ke Karangasem. gelisang carita rauh Ida ring Bangli, raris katunas sametone ring Anake Agung ring Bangli pacang kairing ke Karangasem. Anak Agung Bangli nenten ngicen I Gusti Anom Wanasari sareng lunga ke Karangasem, Ida raris nauhin panjake mangda ngiring, nangin I Gusti Made Teges nenten ngelungsur iringan akweh, wenten mula kaduwe antuk I Gusti Anom Wanasari sane kantun anom mapesenngan I Made Suda, mula terehing Manikan mangda ngiring. I Gusti Made Teges ngiring pangandikan Anake Agung ring Bangli, raris Ida mepamit ngiring sametone I Made Suda, taler kesarengin antuk wadwa sane kapaice antuk Anak Agung ring Bangli lunga ke Karangasem. rauh ring karangasem Ida ngewangun Puri sane mangkin mapesengan Karang Sidemen.
Yan akudang warsa I Made Suda ngiring I Gusti Made Teges  ring Karangasem raris I Made Suda ngambil rabi ring Belong, Karangasem, maduwe oka tatiga sane mapesengan, I Ganti, Ni Luh Bagia lan I Komang Jata sane pinih alit. Suwen asuwen I Ganti ngumbara ke jagat Badung ring Kerobokan. I Komang Jata lunga ke Ulakan.
Mewali caritayang mangkin sameton I Putu Parasara kaping kalih sane mapesengan I Made Wijaya. Dane lunga ke widangan Buleleng, raris kaputusang jenek irika. Irika kedadosang bala wadwa Sang Prabu Buleleng gumentos matemu oka I Pasek Prateka sane mewasta Ni Luh Pasek Lemuh. Nenten kacaritayang malih.
Luh Wardani ngeranjing ke Puri pinaka dayang, I Gede Manikan jenek ring Gelgel matemu lan merabian sareng Ni Widiasih. Ring Puri Gelgel kawentenan nyane sayan biyut, olih I Gusti Agung Maruti sane ngarsayang linggih kaprabon. Makesah I Gede Manikan saking Gelgel ke Bala Batuha, sane mangkin mewasta Blahbatuh sareng wadwan I Gusti Ngurah Jelantik.
I Catri Arsana lunga ke wawidangan Badung, irika merabian sareng Ayu Kunti Manik gumentos maduwe oka kalih diri, I Wayan Majun sareng I Made Gede Rai.
            Inggih asapunika kawentenan pretisentana Sira Agra Manikan  pidartaniya nguni, katattwaning pretisentana sang Catur Warga Catur Sanak, para pretisentana Sang Mahayati Ida Dang Hyang Sidhi Mantra maputra Ida Dang Hyang Bang Manik Angkeran ring Bali Pulina.
Puniki sapanya :
 "Om Ksamaswamam Pangastutyem,
 Sarwa Sujanyem Siwa Bhudayem,
Wetting Hina Wakyem Hina Budyem,
Hinaksarem Hina Prityaksyem,
Siddhakarem Wahya Turyanem,
Grahanem Edatwantu Simantanem".
Puput.

SIRA AGRA MANIKAN

TATTWA SIRA AGRA MANIKAN
Mangkin kacaritayang Sira Agra Manikan putran Ida Dang Hyang Bang Manik Angkeran sane pinih alit, ring Besakih dane dados prajuru nabdabin Lawangan Agung Pura Besakih. Dane malungguh ring pesraman ngabih Ida Bang Tulus Dewa, ri sampun Sira Agra Manikan duhur, dane suwe nenten ngambil rabi, nuju rahina sane kacawisang Sira Agra Manikan lunga ke Lawangan Agung jagi mabersih bersih, irika dane kacunduk sareng putran dane Pasek Prateka sane mewasta Ni Luh Watusesa, suwening asuwe dane matemu wirasa tur saling kalulut asih raris kawentenang pawiwahan. ring sampune asuwe raris Ni Luh Watusesa mobot turmaning ngamedalang putra sane keparabin Sira Manikan.
Ngawit dane maduwe putra punika raris dane jumenek ring Lawangan Agung, nenten kacaritayang pekaryan dane, ring sampune raris Sira Manikan duhur tan dumade ngambil rabi sakeng putran I Pasek Kayu Selem sane mewasta Ni Luh Sari. Upakara pawidhi widanan kemargiang ring Lawangan Agung, nanging ri sampune asuwe raris Sira Manikan malinggih ring Batusesa miwah dane kapaica senjata BATU sane dahat mawisesa sareng keris PASUPATI sakeng Ajin Idane. Ring Batusesa raris dane ngawentenang putra tatiga, sane pinih luhur meparab Sira Manik Gumi, arine mapesengan Sira Ayu Manik Mas, lan putrane sane pinih alit mapesengan Sira Manik Arum.
Ring sampune Sira Manikan duhur, ajin dane tangkil ke Sweca Pura pacang ngewahin Ida I Gusti Anglurah Sidemen, Sira Manik Arum lunga ke Karang Amla. Ring Sweca Pura sedek kawentenan byuta sareng pasemetonan ngawinang Sira Manikan seda katuwek sakeng ungkur. Selanturnyane Sira Manik Gumi merabian sareng putran I Pande Besi sane mewasta Ni Luh Pande, Ida maduwe putra kakalih mapesengan I Ngurah Manikan sareng I Manik Gde Arum. I Ngurah Manikan malinggih ring Sweca Pura, I Manik Gde Arum lunga tur jenek ring Gianyar.
I Ngurah Manikan merabian sareng Ni Luh Biasama, dane katitahang dados prakangge Ida Dalem, dane maduwe putra petang diri, pinih duhur mawasta I Wayan Ngurah, kaping kalih I Made Dabdab, arin dane mawasta I Nyoman Brata, lan sane pinih alit mawasta I Ketut Kemoning.
Ring Gianyar I  Manik Gde Arum dados bala wadwa raja Gianyar, merabian sareng putran I Bendesa sane mewasta Ni Luh Kunti Sari, maduwe oka kalih diri, I Gede Ngurah Gni sareng arine I Gede Gianyar.
Ring Karang Amla, Sira Manik Arum merabian sareng okan dane I Gede Karangasem sane mewasta Ayu Putri, taler katitahang dados pengabih raja Karangasem. Dane maduwe putra adiri maparab Sira Manik Arum, riantuk wenten byuta ring Puri Sira Manik Arum lunga amurang-murang lampah. Sira Manik Arum marabian sareng Ni Luh Karang raris madruwe oka petang diri,  I Ngurah Wisesa, I Ngurah Karang, Ayu Mas, lan I Ngurah manikan.
Manut pikarsan Ida Dalem ring Sweca Pura I Wayan Ngurah keadegang prekangge, I Made Dabdab lunga mewali ke Besakih, tur kawengian ring Gembalan lan kacunduk sareng I Pande, irika raris madunungan, ritatkala punika kalulut asih sareng okan dane Ki Pande sane dahat listu ayu mawasta Ni Pande Dewi, nenten asuwe dane sang kalih merabian, gumentos I Made Dabdab jenek irika nenten durus ke Besakih. I Nyoman Brata katitahang NYAMBANG tur dados bala wadwa ring Budaga, irika dane kacunduk sareng Ni Ayu Bajing, kelanturang merabian turmaning jenek irika. I Ketut Kemoning katitahang dados bala wadwa nyambang ring wewidangan Kemoning, irika merabian sareng Ni Luh Canting tur raris jenek irika. selantur nyane nenten kacaritayang malih.
Ring Sweca pura I Wayan Ngurah merabian sareng Ayu Manik Mas, tur maduwe oka tigang diri, I Putu Gunadi, Ni Luh Manik Parasara, lan Ni Luh Suryani sane pinih alit. I Putu Gunadi merabian sareng  Ayu Mas, maduwe oka kekalih I Parasara sareng I Made Wardana camput. I Parasara merabian sareng Ayu Mangis Kuning maduwe oka nunggal mawasta I Putu Gelgel, ring sampune duhur keadegang dados pengabih I Gusti Anglurah Sidemen Sumertha, manut pengarsan Ida Dalem. I Putu Gelgel raris merabian sareng Ni Luh Sri Wardani, maduwe oka limang diri, sane pinih luhur I Putu Parasara, raris I Made Wijaya, Ni Luh Wardani, I Gede Manikan, lan I Catri Arsana sane pinih alit.
Malarapan antuk kawentenan Puri Gelgel sayan uwug sawetara warsa masehi 1685 I Putu Paresare sareng sameton nyane kesah saking Sweca Pura, Gelgel.  I Putu Paresare lunge nganginang rauh ring delod Bukit Indrawati sane mangkin kawastanin Ulakan, turmaning jenek irika. nenten kacaritayang yan akudang warsa irika ngantos kacunduk sareng Ni Luh Nurida sane dados rabine kawekasan  kasuensuen madue oka tigang diri sane pinih duhur mawasta I Wayan Bujangga arine I Made Suda miwah I Nyoman Brati sane pinih alit kasuen-suen wenten patitah Ida Dalem ring gelgel mangdane I Wayan Bujangga sareng I Made Suda kautus makta sewalapatra nuju keraton Bangli. Rauh ring Bangli kapanggih I Gusti Anom Wanasari tur malarapan antuk swecan idane makakalih kadadosang bala wadwa tur jenek ring Bangli. I Nyoman Brati lunga ka sasak. Inggih menengang dumun.
Kacarita mangkin arin I Gustin Anglurah Mangku Sidemen sane mapesengan I Gusti Made Teges sane magenah ring Karangasem, suwen kasuwen ewuh katinggalin sametone I Gusti Anom Wanasari sane magenah ring Bangli. Raris I Gusti Made Teges kairing sareng wadwa Puri Karangasem makta senjata Sangkut sane mapesengan Ki Barujaya lan Pawedaan ngarereh ke Bangli mangda I Gusti Anom Wanasari mantuk ke Karangasem. gelisang carita rauh Ida ring Bangli, raris katunas sametone ring Anake Agung ring Bangli pacang kairing ke Karangasem. Anak Agung Bangli nenten ngicen I Gusti Anom Wanasari sareng lunga ke Karangasem, Ida raris nauhin panjake mangda ngiring, nangin I Gusti Made Teges nenten ngelungsur iringan akweh, wenten mula kaduwe antuk I Gusti Anom Wanasari sane kantun anom mapesenngan I Made Suda, mula terehing Manikan mangda ngiring. I Gusti Made Teges ngiring pangandikan Anake Agung ring Bangli, raris Ida mepamit ngiring sametone I Made Suda, taler kesarengin antuk wadwa sane kapaice antuk Anak Agung ring Bangli lunga ke Karangasem. rauh ring karangasem Ida ngewangun Puri sane mangkin mapesengan Karang Sidemen.
Yan akudang warsa I Made Suda ngiring I Gusti Made Teges  ring Karangasem raris I Made Suda ngambil rabi ring Belong, Karangasem, maduwe oka tatiga sane mapesengan, I Ganti, Ni Luh Bagia lan I Komang Jata sane pinih alit. Suwen asuwen I Ganti ngumbara ke jagat Badung ring Kerobokan. I Komang Jata lunga ke Ulakan.
Mewali caritayang mangkin sameton I Putu Parasara kaping kalih sane mapesengan I Made Wijaya. Dane lunga ke widangan Buleleng, raris kaputusang jenek irika. Irika kedadosang bala wadwa Sang Prabu Buleleng gumentos matemu oka I Pasek Prateka sane mewasta Ni Luh Pasek Lemuh. Nenten kacaritayang malih.
Luh Wardani ngeranjing ke Puri pinaka dayang, I Gede Manikan jenek ring Gelgel matemu lan merabian sareng Ni Widiasih. Ring Puri Gelgel kawentenan nyane sayan biyut, olih I Gusti Agung Maruti sane ngarsayang linggih kaprabon. Makesah I Gede Manikan saking Gelgel ke Bala Batuha, sane mangkin mewasta Blahbatuh sareng wadwan I Gusti Ngurah Jelantik.
I Catri Arsana lunga ke wawidangan Badung, irika merabian sareng Ayu Kunti Manik gumentos maduwe oka kalih diri, I Wayan Majun sareng I Made Gede Rai.
            Inggih asapunika kawentenan pretisentana Sira Agra Manikan  pidartaniya nguni, katattwaning pretisentana sang Catur Warga Catur Sanak, para pretisentana Sang Mahayati Ida Dang Hyang Sidhi Mantra maputra Ida Dang Hyang Bang Manik Angkeran ring Bali Pulina.
Puniki sapanya :
 "Om Ksamaswamam Pangastutyem,
 Sarwa Sujanyem Siwa Bhudayem,
Wetting Hina Wakyem Hina Budyem,
Hinaksarem Hina Prityaksyem,
Siddhakarem Wahya Turyanem,
Grahanem Edatwantu Simantanem".
Puput.

Ida Sang Hyang Bang Manik Angkeran

Manik Angkeran adalah putra dari Mpu Sidhimantra (Mpu Bekung) yang disekolahkan di Bali dan belajar pada Sang Hyang Naga Basukih dan bertempat tinggal di Besakih demikian disebutkan dalam sumber kutipan memuja Tuhan di Pura Bangun Sakti (BaliTV).

Dalam Kisahnya diceritakan, ternyata Manik Angkeran bukanlah berkonsentrasi belajar dan berlatih kerohanian. Manik Angkeran malahan menyimpang dari tujuan ayahnya menyekolahkan di Bali dan Manik Angkeran kepincut pada judian.

Karena kehabisan uang dia tergoda melihat ujung ekor Naga Basukih menggunakan hiasan emas bertahta permata mulia yang mahal-mahal. Karena bingung kehabisan uang maka diam-diam ujung ekor Naga Basukih yang berhiaskan emas itu dipotongnya akan digunakan untuk berjudi. Karena kedurhakaannya itu Naga Basukih marah dan dari lidahnya mengeluarkan api.

Api yang memancar dari lidah Naga Basukih terus disemprotkan ke arah Manik Angkeran yang sudah telanjur memotong ujung ekor Naga Basukih. Manik Angkeran pun hangus terbakar menjadi abu. Kejadian ini diketahui oleh Mpu Sidhi Mantra di Jawa, terus beliau pun bergegas berangkat dari Jawa menuju Bali.

Sesampai di Bali, Mpu Sidhi Mantra memohon maaf sebesar-besarnya kepada Sang Hyang Naga Basukih. Naga Basukih pun bersedia memaafkan dan dipersilakan Mpu Sidhi Mantra menghidupkan kembali putranya.

Akhirnya, abu jenazah Manik Angkeran pun dihidupkan kembali di Pura Bangun Sakti. Manik Angkeran dinasihati oleh Mpu Sidhi Mantra agar menghentikan kebiasaannya berjudi itu. Karena sangat tegas dan jelas Veda Sruti Sabda Tuhan itu melarang umatnya berjudi. 

Sejak itu Manik Angkeran sadar dan tidak lagi mengembangkan kebiasaannya berjudi. Manik Angkeran pun menjadi putra yang sangat baik seperti amat patuh pada gurunya dan ayahnya.

Apalagi dalam Manawa Dharmasastra II.233 menyatakan ia yang menjalankan tiga bhakti yaitu :
  • Berbakti pada ibunya mendapat pahala berupa kebahagiaan di bumi, 
  • Berbhakti pada ayahnya mendapatkan pahala kebahagiaan di alam tengah, dengan 
  • Berbakti pada guru kerohaniannya akan mencapai Brahma Loka. 
Berbakti pada tiga orang itulah yang dilakukan oleh Manik Angkeran sehingga ia dari kuputra menjadi suputra. Maksudnya dari anak yang tidak baik menjadi anak yang suputra.

Selanjutnya Manik Angkeran karena keberhasilan beliau mengubah diri itu dipercaya menjaga dan merawat Pura Besakih oleh Sang Hyang Naga Basukih. Kewajiban itu dilaksanakan oleh Manik Angkeran dengan patuh sampai dengan keturunannya sampai sekarang. 

Perubahan yang amat luar biasa itu terjadi di Pura Bangun Sakti berkat kesaktian Naga Basukih dan Mpu Sidhi Mantra. Hal itulah kemungkinannya pura ini disebut Pura Bangun Sakti di kawasan pura besakih yang dapat mengubah kehidupan Manik Angkeran menjadi seorang yang baik dan berbhakti.
Dalam Prasasti Manik Angkeran, Besakih sebagaimana dijelaskan brahmana sapinda, pada saat beliau ada di Bali untuk mengemban Ida Naga Basuki, dalam suatu perjalanan beliau bertemu dengan seorang tokoh tua yang sedang duduk di kiskis (cangkul). Tokoh tua ini habis mengerjakan ladangnya setelah beliau payah beliau duduk diatas kiskis (cangkul). 

Pada saat itu datanglah Ida Manik Angkeran, dan tokoh tua itu turun dari kiskisnya dan menanyakan siapa gerangan anak muda yang baru datang ini. Anak muda ini menyahut putra dari Mpu Bekung atau yang disebut Danghyang Sidhimantra. 

Dalam pertemuan ini terjadi suatau perdebatan atau kalau boleh dikatakan suatu bentuk pengujian kemampuan, dimana pada saat itu dilihat tokoh tua ini tiada lain adalah Dukuh Blatungan sedang membakar sampah hasil rabasan di ladangnya dengan menggunakan api biasa, tetapi tokoh muda ini beliau mengatakan mampu membakar sampah ini hanya menggunakan air kencing. 

Pada waktu itulah tokoh tua ini, kalau memang benar beliau mampu membakar sampah ini hanya menggunakan air kencing maka beliau akan menyerahkan semua sisya dan sanak keluarganya kepada tokoh muda ini. Dan betul pada hari yang telah ditentukan, tokoh muda ini membakar semua rumput itu dengan hanya mengencingi sampah/ rumput tersebut. Sehingga sesuai dengan janji, maka tokoh tua yang tiada lain adalah Dukuh Blatungan ini menyerahkan semua sisya, sanak saudara beserta putrinya diserahkan kepada Manik Angkeran.

Selanjutnya, dalam babad arya pinatih diceritakan bahwa Sang Manik Angkeran memiliki tiga orang putra yaitu :
  1. Sang Bang Banyak Wide | pernikahan Manik Angkeran dengan cucunya Ki Dukuh Belatung dan Beliau akhirnya bersama Raden Wijaya berjuang untuk mendirikan Kerajaan Majapahit.
  2. Ida Tulus Dewa | pernikahan Manik Angkeran dengan putri dari Kendran
  3. Ida Bang Kaja Kawuh (Ida Bang Wayabya) | pernikahan Manik Angkeran dengan putri dari Pasek Wayabya
sehingga putra Sang Manik Angkeran seluruhnya adalah tiga orang.

Namun dalam babad manik angkeran, sebelum beliau moksa disebutkan juga tinggallah para putranya bertiga, ditinggal oleh ayah serta bundanya. Pada saat itu, putera Ida Bang Manik Angkeran yang nomor empat bernama Sira Agra Manik dari Ni Luh Canting (putri dari Ki Dukuh Murthi) belum ada dan belum berdiam di Besakih.

Sebagaimana disebutkan pula dalam lontar pura botoh, diceritakan Dang Hyang Sidhimantra memiliki bayi laki laki yang diberi nama Ida Sang Hyang Bang Manik Angkeran.

IDA BANG MANIK ANGKERAN.


          Ida Bang Manik Angkeran adalah satu-satunya putra dari Dang Hyang Sidhi Mantra melalui Yoga, yang dulunya sebelum moksa bernama Wang Bang Manik Angkeran, dimulai dari lahirnya Wang Bang Manik Angkeran inilah Seluruh keturunan Mpu Sidhi Mantra bergelar atau terkenal dengan sebutan Treh Wang Bang . . . ; berikut sekilas tentang Ida Bang Manik Angkeran,; Dulu semasih muda bernama Wang Bang Manik Angkeran yang sangat gemar berjudi sabungan ayam, karena kegemarannya berjudi sabungan  ayam sampai melupakan kewajibannya terlahir ke dunia maka Beliau di Ashramkan di Besakih, untuk belajar keagamaan dan filosofi kehidupan serta menghamba kepada Hyang Besuki. Pada suatu hari beliau ingin bertemu Hyang Besuki yang berwujud Naga, maka beliaupun mengambil genta milik ayahnya dan merapal mantra Veda Nagastawa yang membuat Hyang Besuki keluar menampakkan wujudnya yang pada puncak ekornya terdapat manik yang begitu gemerlap, Wang Bang Manik Angkeran yang seorang bebotoh/penjudi kembali teringat akan kegemarannya berjudi, tergiur hatinya melihat manik  yang  gemerlapan di ujung ekor Hyang Besuki, maka dipotonglah ekor dari Hyang Besuki dengan harapan manik tersebut akan dijual, selanjutnya uang hasil penjualan manik tersebut akan dipergunakan berjudi lagi. Namun apa yang diharapkan dan dibayangkan malah menjadi sangat buruk, karena Hyang Besuki yang marah langsung menjilat Wang Bang Manik Angkeran yang seketika itu juga menjadi abu. Beruntunglah hal ini segera diketahui oleh ayahnya Mpu Sidhi Mantra yang dengan kesidianya (kesaktiannya) dapat menyambung kembali ekor dari Hyang Besuki. Dan wang Bang manik Angkeran pun di hidupkan kembali. Akhirnya setelah kejadian itu Wang Bang Manik Angkeran bertobat dan berhenti berjudi serta dengan tekun belajar keagamaan dan menjalankan darma yang nantinya beliau moksa dan di stanakan di pura Besakih. Tapi sebelumnya Ida Bang manik Angkeran mempunyai dua orang istri yaitu seorang Widyadari dan seorang lagi wanita biasa. Dari istrinya yang wanita biasa Beliau mempunyai seorang putra bernama Sira Manikan. Dan dari istrinya yang seorang widyadari mempunyai tiga orang putra yaitu;  Ida Tulus Dewa,  Ida Banyak Wide, Ida Wayabya. Ida Tulus Dewa mempunyai putra Ida Penataran (I Gusti kacang Paos) yang menurunkan I Gusti Kacang Dimade yang selanjutnya menurunkan I Gusti Singarsa dan I Gusti Biasama yang merupakan leluhur dari I Gusti Dauh. Serta menurunkan I Gusti Gunung Agung yang merupakan leluhur dari Arya Bang Sidemen. Putra kedua dari Ida Bang Manik Angkeran, Ida Banyak Wide lebih suka tinggal di Jawa .

3/16/13

Cerita Lubdaka Bahasa Bali

Kacritayang daweg dumun, wenten juru boros, maparab I Lubdaka. Liat salap baos banggras dengkak-dengkik. Solah ngapak-apak, nyapa kadi aku. Akedik nenten madruwe manah welas asih, morosin kidang, bojog wiyadin irengan.

Nuju panglong ping pat belas Tileming Kapitu, semengan ipun sampun ka alase. Nanging asiki nenten manggihin buron. Sampunang ja buron ageng, kadi rasa lelasan ja nenten wenten medal nenten wenten kepanggih.

I Lubdaka raris ngungsi alas sane sripit. Irika kacingak wenten telaga, toyanne ening pisan, tur magading tunjung manca warna. Irika I Lubdaka maka sanja, taler nenten wenten buron sane rawuh.

Ring sampune engseb suryane, raris I Lubdaka ngrenggeng : "Yeh... enen suba sanja, yen jani I dewek mulih, kapetengan di jalan, sinah aluh I macan ngebog I dewek. Ah... paling melah dini dogen I dewek nginep ".

Sapupute I Lubdaka ngrenggeng, raris ngrereh genah nginep. I Lubdaka mongkod taru bila ageng, sane mentik ring sisin telagane. Ring carang taru bila punika ipun ngesil.

Sampun nyaluk wengi I Lubdhaka arip. Metu ajerih manah ipun, yan nyriet akedik janten runtuh nengkayak. Raris ipun ngeka naya mangda nenten arip. Daun bilane kapikpik, tur kasintungang ring telagane. Kala punika jeg marawat-rawat, I kidang sanekatumbak olih ipun ibi. I kidang maplisahan ngelur ring tanahe, naanang sakit. Taler sawat-sawat dingeh ipun, pacruet eling panak I bojog, mangelingin memene kena tumbak.

Ngancan suwe, ngancan akeh parisolah ipune marawat, kala maboros ring alase, wantah ngardi sangsaran ye I buron. I Lubdaka raris ngrenggeng : "Liu pesan I dewek lakar ngae jelek di gumine, uli jani I dewek lakar suwud maboros". Asapunika semayan ipun wengine punika.

Antuk akeh daun bilane kapikpik, tur kasintungang ring telagane, raris mabejug daun bilane marupa lingga. Lingga maka linggih Ida Sang Hyang Siwa. Tur nenten kerasa, saget sampun semengan jagate. I Lubdaka gegesonan tedun, tur budal nenten makta punapa-punapi.

Rawuh ring pondok rabine nyanggra : "Inggih... Beli... Napi mawinan wawu rawuh. Napi ke beli mangguhang baya ring alase?". I Lubdaka raris gelis nyawis: "Adi sayang... beli tusing mulih ibi, sawireh beli kanti ka sanja, abesik tusing maan buron. Jengah keneh beline, lantas ngungsi alas sripit, ditu masih tusing ada buron.
Tur tusing marasa saget suba sanja. Yen beli mulih jejeh kapetengan di jalan, tur elah I macan ngebog dewek beli. Ento kerana beli nginep di tengah alase, duwur punyan bilane beli ngesil, magadang nganti ka lemah. Sambil magadang beli ngenehang dewek, sujatine jele pesan solah beli ane suba. Beli langgane mancut pramanan I buron. Ia i buron sujatine patuh cara I raga, ia masih mabudi idup. Ento kerana ane jani, beli lakar suwud maboros. Beli suwud ngambekang solah mamati-mati, ane madan Himsa Karma".

Ngawit punika I Lubdaka wusan maboros, tur geginan ipun sane mangkin, wantah matetanduran ring tegale. Pikolih matetanduran, anggen ipun ngupapira pianak somah.

Kacrita ring sampun I Lubdhaka lingsir, tur tiben sungkan raat pisan raris seda. Raris pianaknyane ngupakara layon I Lubdaka, Ngaben lantur Nyekah manut dresta.
Sampun puput pulah palih ngupakara, atman I Lubdaka raris malesat ka niskala,
tur sampun rawuh ring teleng marga sanga. Ring teleng marga sanga, atman I Lubdaka bengong, santukan ten uning ring genah jagi katuju. Daweg punika raris rawuh cikrabala akeh pisan, sahasa ngoros atman I Lubdaka, raris katur ring Ida Sang Hyang Suratma, ida pinaka dewa nyurat solah atmane.

Ida Sang Hyang Suratma raris mataken: "Eh... cai atma... nyen adan caine? Apa gaen caine di mercepada? Lautang jani cai matur teken manira".

Atman I Lubdaka raris matur sada ngejer: "Inggih... Ratu... titiang mawasta I Lubdaka. Karyan titiang ring jagate wantah maboros".

Wawu asapunika atur I Lubdaka, raris Ida Sang Hyang Suratma mawecana: "Eh... Lubdhaka... yen keto solah cai, ento madan Himsa Karma. Jele pesan solah cai. Ane jani sandang dosan caine, malebok dikawahe satus tiban".

Puput Ida Sang Hyang Suratma mangucap, raris cikrabala sami ngoros atman I Lubdaka kabakta ka kawah Candra Goh Muka. Rawuh ring teleng margi, tan pasangkan rawuh Surapsara akeh pisan melanin atman I Lubdaka.

Para cikrabala raris mataken, "Eh... Surapsara, ngudiang I dewa melanin atman I Lubdaka ane setata masolah corah di gumine?".

Surapsara sami mangucap, "Eh... cikrabala, apang i dewa tatas, tiang kandikayang olih Ida Hyang Siwa, mendak atman I Lubdhaka".

Yadiastun Ida Sang Hyang Siwa, sane ngarsayang atman I Lubdaka, cikrabala sami nenten kayun nyerah, santukan para cikrabala, pageh ngamel swadharma, mayang-mayang atma sane corah. Punika mawinan atman I Lubdaka, kukuh kagamel. Raris metu yuda
rames. Kasuwen-suwen kasor cikrabala sami. Atman I Lubdaka kagayot olih Surapsara, kagenahang ring joli emas.

Nenten suwe pamargin Surapsara sami, sampun rawuh ring Siwa Loka, raris atman I Lubdaka, katur ring Ida Sang Hyang Siwa.

Ida Sang Hyang Yama mireng indik asapunika, raris gelis tangkil ring Ida Sang Hyang Siwa. Sampun rawuh ring ajeng Ida Sang Hyang Siwa, raris Ida Sang Hyang Yama matur, "Inggih... Ratu Sang Hyang Siwa, I ratu sane ngardi awig-awig jagat, yan masolah becik polih linggih sane becik, yan masolah kawon polih linggih sane kawon. Raris I Lubdaka, sekala solah ipune kawon pisan, ngambekang solah mamati-mati. Dados ipun sane icen I Ratu linggih becik?. Yan puniki margiang I Ratu, janten katulad olih panjake sami, tur janten rug jagate".

Asapunika atur Ida Sang Hyang Yama, ten cumpu ring pamargin Ida Sang Hyang Siwa, ngicen I Lubdaka linggih becik.

Wawu asapunika atur Ida Sang Hyang Yama, raris Ida Sang Hyang Siwa nyawis, "Uduh... Dewa Sang Hyang Yama, eda Dewa salit arsa ( iwang penampen ). Saja I Lubdaka masolah Himsa Karma, nanging nuju Panglong pat belas Tilem Kapitu, ia suba ngelar brata, anggona nglebur dosane makejang".

Mireng bawos Ida Sang Hyang Siwa asapunika, ngancan nenten tatas Ida Sang Hyang Yama, raris Ida mangucap malih, "Inggih... Ratu Bethara, titiang pedas pisan, daweg punika I Lubdaka, wantah magadang ka lemah. Dados ipun wantah magadang, kabawos ipun ngelar brata?".

Ida Sang Hyang Siwa raris gelis nyawis, "Uduh... Dewa Sang Hyang Yama, mangkin nira nartayang indik i manusa. I manusa sujatine damuh sane sering lali. Lali maring raga, tur lali ring Ida Sang Hyang Widhi. Antuk laline mangliput, mawinan kenehne sering paling, mawastu sering masolah dursila. Raris antuk majagra utawi magadang Nira ngajahin manusa mangda eling ring raga. Majagra kalaning panglong pat pat belas, Tileming Kapitu. Sedeng becik daweg punika, nira ngelar yoga, mawinan duk punika kaucap rahina Siwa Ratri. Sane mangkin manira jagi nartayang, indik Bratha Siwa Ratri salanturnyane, majagra wewehin upawasa. Upawasa ten keni pangan kinum. Raris bratha Siwa Ratri malih siki, sane kabawos pinih utama, majgra, upawasa lan monobrata. Monobrata inggih punika meneng ening".

Ida Sang Hyang Yama malih masabda, "Inggih Ratu... titiang meled uning, napi mawinan ring Panglong pang pat belas, Tilem Kapitu, kanggen galah utama nangun bratha?".

Ida Sang Hyang Siwa raris masabda, "Suksman Tilem Kapitu inggih punika sekalane jagate kapetengan, maka niasa manah peteng. Sane ngardi manahe peteng wenten pepitu. Mangkin jagi dartayang nira saka siki.

  1. Kaping siki SURUPA, punyah antuk goba jegeg wyadin bagus.
  2. Kaping kalih DHANA, punyah antuk sugih arta brana.
  3. Kaping tiga GUNA, punyah antuk kawagedan.
  4. Kaping papat KULINA, punyah antuk wangsa lwih.
  5. Kaping lima YOWANA, punyah antuk merasa nedeng teruna.
  6. Kaping enem SURA, punyah antuk tuwak wyadin arak, miwah salwir tetayuban sane ngranayah punyah, rawuhing ring salwiring Narkoba sami.
  7. Kaping pitu KASURAN, punyah antuk merasa dewek wanen.
Pepitu sane ngawe manah peteng, sane ngawe manah paling, punika mawasta Sapta Timira. Kapetengan manah punika sane patut galangin antuk majagra, mangda I raga ten masolah dursila".

Sane mangkin manira jagi nartayang tata krama ngelar Bratha Siwa Ratri, mangda asuci laksana riin.

"Raris ring sampune sandyakala, ngunggahang pejati lan daksina, ring Sanggah Kamulan. Ring ajeng ngastawa katur upakara sesayut, pangambeyan, prayascita, lingga saking sekar widuri putih, aledin antuk dawun pisang kayu".

Raris ulengan kayune ring Ida Sang Hyang Siwa sane malingga ring linggane, lingga punika maka linggih Ida Sang Hyang Siwa.

Ring sampune tengahing wengi malih ngastawa. Kalaning wengi mangda nenten arip, gita Lubdhakane tembangan, becik anggen suluh urip, mangda ten kantun masolah dursila".

Wawu asapunika bawos Ida Sang Hyang Siwa, wawu raris Ida Sang Hyang Yama tatas,
raris Ida mawecana, "Inggih... Ratu Maha Luwih, titiang matur suksma ring I Ratu, I Ratu ledang nartayang indik brata Siwa Ratri sajangkepnyane, mawinan titiang tatas uning kawyaktyanne. Sane mangkin tityang nglungsur pamit ring anggan I Ratu". Puput matur raris Ida Sang Hyang Yama budal mawali ka Yama Loka.